Frozen Rockets gaat de wereld verbeteren

TL;DR Omdat we ons zorgen maken over de toestand van de wereld bieden we vanaf 1 januari een gereduceerd tarief aan voor klanten die met hun project op een positieve manier willen bijdragen aan de maatschappij.

Een vakantie is altijd een mooi moment voor reflectie, zeker als die samenvalt met het begin van het nieuwe jaar. Een paar weken in Azië was dan ook de perfecte gelegenheid om na te denken, zeker na een bewogen jaar als 2016. Het heeft mij aan het denken gezet over de toekomst van Frozen Rockets en het heeft zeker veranderd hoe ik te werk wil gaan. In dit artikel leg ik uit waar ik heen wil.

In november was ik op Web Summit, een conferentie in Lissabon waar ruim 50.000 bezoekers bij elkaar waren voor presentaties op het gebied van technologie, met onderwerpen variërend van Artificial Intelligence tot verkopen via social media en van het inbouwen van sensoren in kleding tot de rol van vrouwen in traditionele media.

Ik was vooraf wat sceptisch, want met sprekers als voetballer Ronaldinho en rapper Ja Rule had ik niet direct verwacht veel op te steken over mijn eigen vak. Gelukkig was er met een programma van 600 sprekers genoeg interessants te kiezen.

Naast een mooie week in Lissabon, was er namelijk genoeg stof tot nadenken, zeker nadat de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen bekend werd. De zure nasmaak die ik daar aan overhield deed me eens te meer beseffen dat we als ontwerpers een verantwoordelijkheid hebben en dat technologische vooruitgang niet altijd alleen maar positief is.

De strijd om onze tijd

Eén van de eerste presentaties die ik bijwoonde was die van Tristan Harris, de oprichter van de Time Well Spent beweging. Tristan pleit voor een andere benadering van onze technologische vooruitgang, in plaats van het veel gebruikte meetinstrument Time Spent en Monthly Active Users, waarmee we meten hoe vaak en hoe lang een gebruiker onze diensten gebruikt. Hoe langer een bezoeker op onze pagina is, hoe langer ze tenslotte de advertenties ziet. Time Spent lijkt op het oog een positief meetinstrument, want waarom zou iemand haar kostbare tijd besteden aan een product als het geen positieve invloed op diens leven heeft?

In een tijd waarin we constant online zijn, vechten apps en mediabedrijven om onze tijd en aandacht. En dat komt niet altijd ten goede van onze gezondheid. Zoals Reed Hastings, CEO van Netflix het verwoord:

“Our competitors include Snapchat, YouTube and sleep”

Met andere woorden, Netflix wil liever dat we “nog één aflevering” kijken dan dat we een goede nachtrust hebben.

Een van de meest populaire apps is momenteel Tinder, een dating app die mensen samen zegt te brengen. Als dat het geval zou zijn, dan zouden bezoekers genoeg hebben aan een beperkt aantal matches, matches waarvan Tinder weet dat ze bij je passen. Dat is echter niet het geval. De mensen bij Tinder willen de Time Spent maximaliseren, daarom is er na elke swipe een nieuwe match beschikbaar. Je kunt Tinder niet uitspelen, de app zit vol met slimme spelelementen die zorgen dat je blijft spelen. Dat maakt dan ook dat weinig mensen aan Tinder een relatie overgehouden hebben, ongeveer 15%. Toch Tinderen de gebruikers gemiddeld ongeveer 1,5 uur per dag.

En dit soort elementen vind je overal, in apps en op het web, van het blauwe “3 new updates” in de LinkedIn tijdlijn die je direct bij het openen ziet tot Ratata die direct verschijnt als je Pokemon Go opent. Alles is afgestemd op Time Spent, we willen je tijd en je aandacht zo lang mogelijk vasthouden. Ook als dat ten koste gaat van je slaap of je sociale leven.

Algoritmes, algoritmes, algoritmes

In de strijd om tijd en aandacht zijn bedrijven steeds beter geworden in het bepalen welke content relevant is voor hun gebruikers. Netflix weet welke serie je moet gaan kijken nadat je klaar bent met het bingewatchen van Unbreakable Kimmy Schmidt, Amazon weet wat je wilt kopen en Facebook weet welke updates van je vrienden je wel en niet wilt zien.

Als je moeder iets liket op Telegraaf.nl krijg je het niet te zien, maar als een vlogger die je volgt iets liket op Culy.nl staat het bovenaan. Deze aanbevelingen zijn natuurlijk erg handig, want zo zie je alleen de updates en de advertenties die voor jou relevant zijn en word je niet lastig gevallen met Clash of Clans updates waar je niet op zit te wachten en zie je als man geen advertenties voor jurkjes.

Een minder positief effect hiervan hebben we gezien tijdens de presidentsverkiezingen in de VS, het algoritme van Facebook geeft geen ruimte aan tegenstrijdige geluiden in de tijdlijn waardoor de confirmation bias van de bezoekers bevestigd lijkt te worden. Een Hillary-supporter zag bijvoorbeeld posts over de racistisch uitspraken van Donald Trump, terwijl een Trump-stemmer vooral geconfronteerd werd met de corrupte praktijken van Crooked Hillary en haar e-mails.

In Nederland gebeurde iets vergelijkbaars met bijvoorbeeld de Zwarte Pieten-discussie. Voor- en tegenstanders kregen vooral of alleen artikelen voorgeschoteld die binnen de eigen belevingswereld en overtuigingen liggen. Deze ontwikkeling maakt dat de discussie steeds meer polariseert en daarmee steeds scherper gevoerd wordt.

In een discussie ligt de waarheid soms in het midden, maar daar laten onze huidige media kanalen momenteel weinig ruimte voor.

De verantwoordelijkheid van de journalistiek

In het veranderende medialandschap is er een belangrijke rol weggelegd voor journalistiek. Iedereen met een telefoon en voldoende motivatie kan tegenwoordig de concurrentie aangaan met de gevestigde media, een situatie waar de traditionele organisaties mee worstelen. Naast de strijd tussen NOS en Nu.nl om de eerste en de grootste te zijn, zijn ze ook op zoek naar de aandacht op Facebook en andere platforms. Daarbij moeten ze de concurrentie aangaan met nieuwsplatforms die vaak sneller zijn en beter ingericht op het snel veranderende online landschap.

In de zoektocht naar aandacht en Time Spent gaat de journalistieke functie helaas nog wel eens verloren, dat merk je bijvoorbeeld aan luchtige artikelen op NOS.nl, een organisatie met als publieke taak de nieuwsvoorziening te verzorgen, en bij de vele liveblogs die gemaakt zijn om de aandacht vast te houden en snel en veel te kunnen publiceren. Helaas vaak ook zonder gedegen factcheck.

Kwantiteit neemt het in onze nieuwvoorziening dus over van de kwaliteit en dat geeft ruimte aan het nepnieuws waar de afgelopen tijd veel aandacht voor is geweest. Een ontwikkeling die gecombineerd met het polariserende effect van de algoritmes zoals die van Facebook zelfs tot gevaarlijke situaties kan leiden.

De ethiek van ontwerpen

Ik geloof dat technologie van zichzelf neutraal is, de ethiek en de betekenis die we eraan toekennen vinden we in de toepassing en het ontwerp ervan. Als ontwerpers hebben we daarom een belangrijke taak. We kunnen technologie op verschillende manieren gebruiken; we kunnen bezoekers nog een extra minuut in onze app te houden of ze tot nog een extra conversie te verleiden, maar we kunnen ook proberen een betekenisvolle toevoeging aan iemands leven zijn. We moeten ons daarom bewust zijn van onze ontwerpkeuzes.

Nu.nl en NOS.nl zijn niet ontworpen voor achtergrondjournalistiek, zelfs als ze dat zouden willen dan zijn daar momenteel weinig mogelijkheden voor. De sites en apps lenen zich vooral voor niet al te lange artikelen in een niet al te hoge frequentie. De Correspondent bijvoorbeeld heeft heel bewust een ander verdienmodel en bijbehorend ontwerp gekozen en je ziet dat dit effect heeft op de vorm en de kwaliteit van de artikelen.

De mensen achter de dating-app Hinge hebben heel bewust een andere strategie gekozen dan Tinder. Waar ze eerst een vergelijkbaar concept hadden, kiezen ze er nu voor om niet meer oneindig nieuwe matches te tonen om mensen vast te houden, maar de gebruikers daadwerkelijk te helpen met daten. Dit heeft geresulteerd in een flinke afname van Time Spent in de app (van 90 minuten per dag naar 15 minuten per dag), maar een enorme toename in het aantal chats. Voorheen resulteerde slechts 7% van de matches in een chat, nu is dat gestegen tot 50%. En hoewel de Time Spent is afgenomen, is het aantal gebruikers van de app vertienvoudigd.

Dit laat zien dat ook in hedendaagse technologie ruimte is om ontwerpbeslissingen te nemen in het belang van de gebruiker. Als ontwerpers kunnen we enorme invloed hebben en hebben het leven van onze gebruikers positief beïnvloeden.

Technologische vooruitgang is niet tegen te houden en dat moeten we ook niet willen. In veel gevallen maakt het ons leven makkelijker en beter. Dit zorgt voor een grote verantwoordelijkheid bij product- en web designers, we geven tenslotte de toekomst vorm.

Wat betekent dit voor de toekomst van Frozen Rockets?

Met Frozen Rockets ben ik me altijd bewust geweest van de maatschappelijke betekenis van wat ik doe. Als UX Designer zorg ik dat ik voor álle gebruikers een zoveel mogelijk frictieloze ervaring ontwerp. De belangrijkste pijler in ons werk is digitale toegankelijkheid, omdat we vinden dat iedereen op een volwaardige manier moet kunnen meedoen in de samenleving en beschikking moet kunnen hebben over dezelfde informatie, ook mensen met een functiebeperking.

Eén van onze design principes is dat we altijd in het belang van de gebruiker ontwerpen. Dit betekent dus ook dat we soms een moeilijk gesprek moeten voeren met onze klanten wanneer we de kant van de gebruiker kiezen.

De recente ontwikkelingen in de maatschappij en de het feit dat ik soms de ethiek mis in de technologische vooruitgang hebben me doen beseffen dat ik de kennis en vaardigheden van Frozen Rockets nóg meer wil inzetten op een manier die iets positiefs bijdraagt aan de samenleving.

Daarom willen we vooral werken aan:

  • Projecten die op een positieve manier willen bijdragen aan de gezondheid, de zelfredzaamheid, het zelfvertrouwen, de veiligheid of het geluk op lange termijn van hun klanten of de maatschappij;
  • Projecten waarin behoefte is aan verdienmodellen waarbij de privacy van de bezoekers gerespecteerd wordt;
  • Projecten die draaien om digitale toegankelijkheid, we willen het liefst alle dienstverlening en informatie voor iedereen beschikbaar maken.

In 2017 bestaat Frozen Rockets 5 jaar en in vele opzichten voelt het als een verse start. Ik wil iets positief bijdragen en graag de kennis en vaardigheden van Frozen Rockets inzetten om de wereld beter te maken.

OK, en hoe gaan we dat doen?

Allereerst ga ik actiever schrijven over de ethiek van ontwerpbeslissingen en wil ik meer handvatten geven voor ontwerpers en product managers die ook een positieve impact willen hebben.

Niet iedere organisatie kan dezelfde kwaliteit inkopen als grote corporates, zeker niet met budgetten en subsidies die onder druk staan. Toch wil ik onze diensten zo toegankelijk mogelijk maken.

Daarom bieden we vanaf 1 januari 2017 een gereduceerd tarief (onderhandelbaar) aan voor klanten die met hun project op een positieve manier willen bijdragen aan de gezondheid, de zelfredzaamheid, het zelfvertrouwen en de veiligheid van hun klanten of de maatschappij. Dit kunnen NGO’s, Social Enterprises, Goede Doelen of andere organisaties zijn die op een positieve manier een bijdrage leveren aan de bovengenoemde punten, maar ook startups die op deze manier te werk willen gaan.

Noem het een dent in the universe, of een steentje in de vijver, ik hoop in ieder geval op deze manier met onze kennis de wereld een beetje beter te maken. Daarnaast hoop ik dat meer vakgenoten zich hierbij aansluiten en we samen onze impact kunnen vergroten.

Mocht je geïnteresseerd zijn in onze manier van werken en kun je je vinden in onze ontwerpprincipes? Neem dan vooral contact op.

Wilt u kennismaken met Frozen Rockets?

Frozen Rockets is een ontwerpstudio opgericht door Peter van Grieken. Wij adviseren bedrijven en overheden over digitale toegankelijkheid en zorgen dat ze al hun klanten kunnen bereiken.

Peter van Grieken

Bel070 221 06 04
Mailpeter@frozenrockets.nl